Stephanus on the Condictiones in D. 12,1: A Byzantine Classification

Ενότητα:

Μελέτες Ιστορίας Δικαίου

Τίτλος μελέτης

Stephanus on the Condictiones in D. 12,1: A Byzantine Classification

Γλώσσα: Αγγλικά

Τίτλος εντύπου

Επετηρίς του Κέντρου Ερεύνης της Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου

Γλώσσα: Ελληνικά, Νέα (1453-)

Αριθμός τόμου

44

Είδος εντύπου

Επετηρίδα

Έτος έκδοσης

2012-2013

Συγγραφέας/ Εκδότης

de Jong , Hylkje

Αριθμός σελίδων

193-207

Γλώσσα

Ελληνικά - Νέα (1453-)

Περίληψη

Hylkje De Jong: Τα σχόλια του Στεφάνου επί των condictionum της D.12.1: Μία βυζαντινή ταξινόμηση. Ένα χαρακτηριστικό δείγμα της μεθόδου με την οποία οι βυζαντινοί σχολιαστές ανέπτυξαν περαιτέρω το ρωμαϊκό δίκαιο αποτελεί η επεξεργασία της έννοιας των condictionum από τον σχολιαστή Στέφανο. Και τούτο διότι η βυζαντινή συστηματοποίηση των τεχνικών όρων που προσδιορίζουν τις ειδικότερες κατηγορίες των condictionum, -ένα ζήτημα το οποίο δεν έχει έως σήμερα επαρκούς απασχολήσει τους μελετητές,- προέρχεται από αυτόν τον σχολιαστή. Το κλασικό ρωμαϊκό δίκαιο διέθετε μία και μόνο condictio, η οποία ήταν σε χρήση για ποικίλες και διαφορετικές καταστάσεις. Παραδείγματος χάριν, μία ενιαία condictio παρέχεται τόσο σε περίπτωση αχρεωστήτου όσο και στη περίπτωση αποπληρωμής δανείου. Κατά τη διαδικασία των formulae, μόνον μία formula ήταν διαθέσιμη στον ενάγοντα. Ο δικαστής όφειλε να εξετάσει εάν ο εναγόμενος είχε την υποχρέωση του δίδειν (dare), δηλαδή την υποχρέωση μεταβιβάσεως της κυριότητας. Ως εκ τούτου, η αγωγή αφορούσε στην εκπλήρωση μιας σαφώς καθορισμένης οφειλής. Με τα δεδομένα αυτά η condictio συνιστούσε έναν δικονομικό όρο. Στο μετακλασικό δικονομικό ρωμαϊκό δίκαιο, μέσω της σταδιακής επέκτασης της διαδικασίας της condictio, ο όρος αυτός θα μετεξελιχθεί σε όρο του ουσιαστικού δικαίου. Για τον λόγο αυτό, στην ιουστινιάνειο πλέον περίοδο, η σημασία της condictio, άπό την άποψη του ουσιαστικοί) δικαίου, ενισχύεται. Στο συμπιληματικό έργο του ΙΙανδέκτη. ο Ιουστινιανός επιχειρεί μία περαιτέρω ταξινόμηση των condictionum σε επιμέρους κατηγορίες. Συνεπώς ο ενάγων, κατά την ιουστινιάνειο πλέον περίοδο, θα πρέπει, προκειμένου να χορηγηθεί σε αυτόν η condictio, να αποδείξει με ακρίβεια τα πραγματικά εκείνα περιστατικά τα οποία θεμελιώνουν την αγώγιμη αξίωση από άποψη ουσιαστικοί) δικαίου. Ωστόσο, ο βυζαντινός σχολιαστής Στέφανος στο έργο του Παραγραφαί θα προχωρήσει περαιτέρω στη συστηματοποίηση των condictionum με βάση πλέον τα υποκείμενα πραγματικά περιστατικά, ενδεχομένως προς τον σκοπό της πληρέστερης αποσαφήνισης των χωρίων του Πανδέκτη στο πλαίσιο του παρεχομένου διδακτικού του έργου. Κατά το εγχείρημά του όμως αυτό, δεν θα περιορισθεί σε μία απλή μετάφραση και επεξήγηση των μεμονωμένων σχετικών αποσπασμάτων του ΙΙανδέκτη, αλλά θα αποκαταστήσει την εσωτερική αλληλουχία των συναφών μεν, αλλά με διαφορετικό περιεχόμενο, κειμένων, τα οποία ωστόσο παρουσιάζουν ταυτόσημα ουσιώδη νομικά χαρακτηριστικά. Ευλόγως λοιπόν οι condictiones των συγκεκριμένων αυτών κειμένων αποδίδονται σταθερά με τον ίδιο νομικό όρο. Ειδικότερα, τρεις τύποι condictionum διακρίνονται στη διδασκαλία του Στεφάνου επί της D.12.1. Πρώτον υπάρχουν οι αγωγές οι οποίες αναφέρονται στο αντικείμενο της αγώγιμης αξίωσης, όπως ο κέρτος (γενικός) κονδικτίκιος. Δεύτερον, ο δανειακός κονδικτίκιος. ο οποίος εγείρεται βάσει της δανειακής συμβάσεως για την αποπληρωμή του χρέους και ο οποίος αποτελεί την condictio που χρησιμοποιείται επί συμβάσεων. Τρίτον, οι δυο condictiones. ο από καλού δαπανήματος κονδικτίκιος και ο κονδικτίκιος από καλού και δικαίου, οι οποίες εγείρονται επί τη βάσει του δικαίου και της επιείκειας. Ενδεχομένως ο κονδικτίκιος δεπεκουλίο και ο κονδικτίκιος δεϊνρέμ βέρσο υπάγονται σε αυτήν την τελευταία κατηγορία.

Θεματική ενότητα

Δίκαιο της ελληνορωμαϊκής αρχαιότητας

Βυζαντινό δίκαιο-Ποινικό δίκαιο-Δικονομικό δίκαιο

Βυζαντινό δίκαιο-Αστικό δίκαιο-Δικονομικό

Ιστοριογραφία, θεωρία και μεθοδολογία του δικαίου

Λέξεις-κλειδιά, συναφείς ἠ αναφερόμενες νομικές πηγές

Keywords: Teaching the Digest, antecessor, Stephanus, Basilica, Byzantine law, condictio, ὁ κονδικτίκιος. Λέξεις-κλειδιά: Διδασκαλία του Πανδέκτη, Στέφανος, Βασιλικά, βυζαντινό δίκαιο, condictio, ὁ κονδικτίκιος.

Creative Commons

Αναφορά Δημιουργού - Μη Εμπορική Χρήση - Παρόμοια Διανομή 4.0 Διεθνές - CC BY-NC-SA

https://creativecommons.org/licenses/by-nc-sa/4.0/