Τεκμήρια από Κέντρον Ερεύνης Ελληνικής Φιλοσοφίας

10 >>

Σύνολο: 4244

An emendation and new interpretation of Heraclitus΄fr. 41

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
«Είναι γαρ εν το σοφόν, επίστασθαι γνώμην, οτέη εκυβέρνησε πάντα δια πάντων» (Διογένης Λαέρτιος IX 1, DK 22 Β 41). Περίληψη Το απόσπασμα Β 41 του Ηρακλείτου ανήκει στα πλέον προβληματικά. Έχουν γίνει βέβαια πολλές και σοβαρές προσπάθειες αποκατάστασης του κειμένου και ερμηνευτικής προσέγγισής του, εν τούτοις καμιά από αυτές δεν είναι εντελώς ικανοποιητική. Άλλοι δέχονται ότι το σοφόν πρέπει να εννοηθεί οντολογικά-κοσμολογικά και —είτε ταυτίζεται με την γνώμην (Η. Gomperz) είτε όχι (Κ. Reinhardt)— άρα συμπίπτει με το θείον, που κυβέρνα τον κόσμο, ενώ άλλοι υποστηρίζουν (Ο. Gigon, J. Mansfeld, Μ. Marcovich, C. Η. Kahn κ.λπ.) ότι το σοφόν πρέπει να εννοηθεί ανθρωπολογικά, το εκλαμβάνουν δηλαδή ως ιδιότητα του ανθρώπου. Το απόσπασμα πρέπει κατά τη γνώμη μου να αποκατασταθεί ως εξής: «(Δει γάρ υμάς επίστασθαι γνώμην είναι) εν το σοφόν οτ΄ εκυβέρνησε πάντα διά πάντων». Η φράση δηλαδή «επίστασθαι γνώμην» δεν ανήκει οργανικά στο απόσπασμα αλλά εκφράζει απλώς μια προτροπή του Ηρακλείτου, οπότε (αυτομάτως) το σοφόν καθίσταται υποκείμενο του απαρ...

An introduction to Contemporary Studies on the Reference of religion to the Cosmos

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Στην παρούσα μελέτη γίνεται φανερό ότι τα προβλήματα «κόσμος και θρησκεία» είναι ευρύτερα και βαθύτερα από εκείνα της «φιλοσοφίας και κόσμου». Συνάγεται το συμπέρασμα ότι οι θρησκευτικές έννοιες δεν πρέπει να συνδέονται ειδικά με τα επιστημονικά δεδομένα, αποτελέσματα και θεωρίες. Η αλληλοεξάρτηση των ιδεών για τον κόσμο, και ειδικά για το σύμπαν και τις θρησκευτικές έννοιες και συναισθήματα, αποδεικνύεται από ιστορική σκοπιά. Η ανάγκη να εξευρεθεί μια σύγχρονη αντιμετώπιση του προβλήματος είναι απόλυτα δικαιολογημένη. Δίδεται έμφαση στο γεγονός ότι τώρα το κύριο μέρος του προβλήματος συνίσταται στις σχέσεις μεταξύ κοσμικών επιρροών - σε δεοντολογικά δεδομένα - και θρησκείας. Ποικίλες κατευθύνσεις και πολυάριθμες οργανωσιακές ενέργειες οδηγούνται προς τη Διεθνή Ένωση «Κόσμος και Φιλοσοφία» για τη μελέτη αυτών των προβλημάτων....

An «anti-realist perspective» on language, thought, logic and the history of Analytic Philosophy: An interview with Michael Dummett

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

Anaxagorean nous and its Analogies in Orphic Cosmogony

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

Andréas Manos, Métaphysique de l' art et du beau, sous la lumière de la philosophie grecque antique, (en grec), Athènes 1999, 163 pp.

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

Approches dialectiques sur la charité et la pauvreté

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Η σύντομη αυτή μελέτη προσεγγίζει τα προβλήματα των σχέσεων μεταξύ εκείνων οι οποίοι βρίσκονται σε ένδεια και όσων επιθυμούν να τους συνδράμουν. Ιδιαίτερα εξετάζει τις συνέπειες αυτής της πράξεως, κυρίως αν πηγάζει από τον χώρο της ηθικής ή της πολιτικής. Πράγματι, η σχέση με τον άλλο ενδέχεται να αναλυθεί σύμφωνα με δύο τριγωνικά σχήματα: πρόκειται όντως για την αγάπη προς τον Θεό (η την υπακοή προς το Κράτος) η οποία οδηγεί τον άνθρωπο να βοηθήσει τον αδύναμο ή είναι η ίδια η βοήθεια προς τον αδύναμο που αποδεικνύει την αγάπη προς τον Θεό (καθώς και, τη συνεισφορά του στο κοινό καλό); Τα υποβόσκοντα ερωτήματα σχετικώς προς τις ανωτέρω παρατηρήσεις είναι τα ακόλουθα: αφ' ενός, μέχρι ποιου σημείου η διάθεση να ανακουφίσει κανείς την ένδεια δια της πολιτικής δεν υποβιβάζει την κοινωνική αξιοπρέπεια και συνεπώς και τη συμβολική της αξία; Αφ' ετέρου, εις τι η κοινωνική οργάνωση της βοήθειας προς τους πένητες είναι εις θέσιν να αναλυθεί ως χειραφέτηση της πολιτικής δυνάμεως από την ηθική; Εάν δεν αποτελεί μια απόδειξη, μήπως τουλάχιστον δηλών...

Archaïsme et modernité: la liberté des anciens

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Υπό την ώθηση του Benjamin Constant που αντιπαραβάλλει την έννοια της ελευθερίας των αρχαίων προς την ελευθερία των σύγχρονων προς όφελος της δεύτερης, η οποία κατέληξε στον στοχασμό του Isaiah Berlin να αποκαλείται «αρνητική ελευθερία», η ελευθέρια παράδοση απαξιώνει συγκεκριμένες πολιτικές τάσεις που θεωρεί ότι τροφοδοτούνται από μια «ενοχλητική» προσκόλληση σε αξίες της αρχαιότητος, εμφανείς, κατά την άποψη αυτή, κατά την περίοδο της Γαλλικής Επανάστασης. Ο τρόπος αυτός της αντιπαραβολής του αρχαίου με το νέο, ο οποίος και συνδέεται με μια απλουστευμένη αναπαράσταση της κάθε εποχής, είναι κατά μεγάλο μέρος ιδεολογικός και λειτουργεί ως παγίδα. Η «δημοκρατικίζουσα» κριτική του φιλελευθερισμού τροφοδοτεί από μόνη της αναφορές στην αρχαιότητα, μάλλον στη ρωμαϊκή αυτή τη φορά, καταδεικνύει ότι μεταξύ του αρχαίου και του νεωτερικού οι ρόλοι είναι τόσο περισσότερο εναλλάξιμοι όσο περισσότερο ποικίλες είναι, στην πραγματικότητα, και οι ρίζες του αρχαίου είναι, και με τέτοιο τρόπο δε που τις περισσότερες φορές δεν ομολογείται. Πηγή έμπνευσης ή ...

Are there Just Wars?

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Το πρόβλημα το οποίο μας απασχολεί είναι κατά πόσον υπάρχουν δίκαιοι πόλεμοι δεδομένου ότι η παραδοσιακή βάση για τη διάκριση μεταξύ δίκαιων και άδικων πολέμων φαίνεται να μην ισχύει, αφού συχνά ένας επιθετικός πόλεμος που θα προλάβει και θα αναχαιτίσει τις επιθετικές διαθέσεις μιας χώρας είναι προτιμότερος από έναν αμυντικό. Οι διεθνείς κανόνες και οι νόμοι του OHE ενσωματώνουν στη μια ή την άλλη μορφή της, την παράδοση του δίκαιου πολέμου. Επειδή όμως κάθε νομική σύλληψη δικαίου προϋποθέτει λογικά την ηθική σύλληψη αυτού, το ερώτημα εν προκειμένω είναι, ποιο είναι το ηθικό κριτήριο του δίκαιου πολέμου; Η πρόταση του R.M. Hare, φιλοσόφου του 20ου αι., είναι ότι ενώ όλες οι χώρες πρέπει να διαπνέονται από έναν άκρατο ειρηνισμό, εν τούτοις σε περιπτώσεις κατά τις οποίες κρίνουν ότι η επικράτεια ή τα συμφέροντά τους παραβιάζονται από μιάν άλλη χώρα, τότε καλό θα είναι, χωρίς να απορρίψουν την αρχή του ειρηνισμού, να υιοθετήσουν παράλληλα και την αρχή του μετριοπαθούς πατριωτισμού. Ένας τέτοιος πατριωτισμός, σε αντίθεση με τον απόλυτο πατριωτ...

Aristote Urbaniste: «L΄esprit de Géometrie» et la Politeia

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Ο Αριστοτέλης ορίζει στα Πολιτικά του την πόλη-κράτος με βάση τις πολιτειολογικές του αντιλήψεις και αρνείται κάθε άλλον ορισμό που θεμελιώνεται σε φυσικούς όρους, όπως είναι το έδαφος, η φυλή και ο αριθμός των κατοίκων. Έτσι καταργεί την ομωνυμία της έννοιας «πόλις». Στο πρώτο μέρος της παρούσας μελέτης αποδεικνύεται ότι αυτή η μέθοδος πολιτικής ανάλυσης είναι ακριβώς ανάλογη με εκείνη των φυσικών και βιολογικών πραγματειών: εάν η πόλη-κράτος είναι φυσική το «τέλος» κάθε φυσικού όντος επιβάλλει πράγματι ως κατευθυντήρια γραμμή την πολιτική ανάλυση της πραγμάτωσης του «ευ ζήν»· οι θεωρήσεις λοιπόν που συνδέονται με το φυσικό χώρο και χρόνο θα υπαχθούν στην αρχή αυτή. Στο δεύτερο μέρος εξετάζεται η υπαγωγή αυτή στην περίπτωση της «άριστης πολιτείας»: το έδαφος και η φυλή θεωρούνται ως η «ύλη» της πολιτικής· μια ύλη που δεν ορίζεται καθ΄ εαυτήν και της οποίας ο πολιτικός καθορισμός, αναγκαίος οπωσδήποτε, εξαρτάται από το «πολιτικό» κριτήριο της «φιλίας». Τέλος, μελετώνται οι κριτικές που επιφυλάσσει ο Αριστοτέλης στους οπαδούς του ελληνικού ...

Aristote historien de la philosophie d'apres la dianoématique de M. Guéroult

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Ο Martial Guéroult, ο οποίος υπήρξε σπουδαίος ιστορικός της φιλοσοφίας, παρότι δεν φημίζεται για την ενασχόληση του με την αρχαιότητα, ωστόσο αφιέρωσε σειρές παραδόσεων στον Πλάτωνα, τον Αριστοτέλη, τους Στωικούς· προσέγγισε τη μελέτη των αρχαίων φιλοσόφων υπό μία ιδιαίτερη οπτική, στο έργο του με τίτλο Dianoématique, η ιστορία της ιστορίας της φιλοσοφίας. Σε αυτό ο Guéroult αποδεικνύει ότι ο Αριστοτέλης υπήρξε ο πρώτος από τους ιστορικούς της φιλοσοφίας, και επιχειρεί μία επισκόπηση των διαφόρων ερμηνειών του ρόλου που είχε αποδώσει ο Αριστοτέλης στις φιλοσοφικές θεωρίες των προκατόχων του, όπως αυτές παρουσιάζονται στις πραγματείες του. Ήταν άραγε ο Αριστοτέλης ένας πρώιμος εκλεκτικιστής; Η μήπως ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζει είναι καθαρά περιστασιακός, σχεδόν σοφιστικός, όπως διατείνεται ο H. Cherniss; Θα εξετάσουμε την πρόταση του Guéroult, σχετικά με τον Αριστοτέλη ως ιστορικό της φιλοσοφίας, προκειμένου να κρίνουμε την εγκυρότητά της. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι ότι αποδεικνύει πως, ως προς την πλειονότητα των πιθανών λύσεων ...

10 >>