Τεκμήρια από Κέντρον Ερεύνης Ελληνικής Φιλοσοφίας

10 >>

Σύνολο: 4244

Christos A. Tezas, Thalès de Milet et les origines des sciences. La voie vers la philosophie (en grec), Jannina, Université de jannina, 1990, 232pp.

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

Classifying Rights

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Στο παρόν άρθρο επιχειρώ να αναλύσω τη δομή ηθικών επιχειρημάτων των οποίων οι προκείμενες και το συμπέρασμα είναι δηλώσεις ηθικών δικαιωμάτων (moral rights statements). To ενδιαφέρον μου επικεντρώνεται σε μια υποομάδα αυτών των επιχειρημάτων: επιχειρήματα των οποίων οι προκείμενες και το συμπέρασμα είναι δηλώσεις υπάρξεως ηθικών δικαιωμάτων. Προσπαθώ, δηλαδή, να φωτίσω μια πτυχή του ηθικού συλλογισμού, η οποία έχει ελάχιστα συζητηθεί στη σύγχρονη βιβλιογραφία, το συλλογισμό από δικαιώματα σε δικαιώματα. Για να καταδείξω πως αυτού του είδους ο ηθικός συλλογισμός είναι δυνατός και έγκυρος επεξεργάζομαι μια ταξινόμηση των ηθικών δικαιωμάτων, τα δικαιώματα σε αξίες (rights to values), τα οποία είναι διακριτά από τα δικαιώματα σε αγαθά (rights to goods) και τα δικαιώματα σε πράξεις (rights to actions), και τα οποία συνιστούν βασικές προκείμενες σε οποιοδήποτε επιχείρημα για την ύπαρξη κάποιου συγκεκριμένου ηθικού δικαιώματος....

Cleombrotos et Saloustios ou ύβρις et αρετή

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Επτά αιώνες χωρίζουν δύο αναγνώσεις του Φαίδωνος, όπου ο Σωκράτης συμβουλεύει να αναλαμβάνουμε τον κίνδυνο (καλός γάρ ο κίνδυνος) να ζούμε σύμφωνα με την αρετή: με τον τρόπον αυτόν, είναι δυνατόν να προσδοκούμε, μετά θάνατον, μέρος από την ευτυχία των θεών. Όμως ο Κλεόμβροτος, σύγχρονος του, κάνει πραγματικότητα αυτό που για τον Σωκράτη ήταν «μια ωραία ελπίδα» και, βέβαιος για την άμεση κατάκτηση της αιώνιας ευδαιμονίας, πέφτει στο κενό και αυτοκτονεί. Αυτό το παράδειγμα ύβρεως, θα απασχολεί επί αιώνες τους ανθρώπους, από τον Καλλίμαχο μέχρι τον Montaigne. Ο Σαλούστιος, κατά το τέλος της Ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, αντελήφθη ότι αυτό που είναι σημαντικό, είναι ο ενάρετος βίος, σε σημείο μάλιστα που εάν δεν υπήρχε τίποτε περισσότερο να περιμένει κανείς μετά θάνατον, ο ενάρετος βίος θα ήταν αρκετός για την ευδαιμονία εκείνου που θα είχε επενδύσει σ΄ αυτόν....

Clifford, lecteur de Kant dans «The Philosophy of the Pure Sciences» (1873) et dans «Le but et les instruments de la pensée scientifique» (1872)

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Στα 1873 και στο έργο «Η φιλοσοφία των καθαρών επιστημών», ο Clifford εξετάζει το καντιανό καθόλου και αντιπαραθέτει σε αυτό μια γόνιμη αμφιβολία, επί τη βάσει, κυρίως, της έννοιας της εμπειρίας. Από την άλλη, κάποιους μήνες πριν, στα 1872, ο ίδιος συγγραφέας παρουσίασε στην Βασιλική Ακαδημία μια εργασία πάνω στον «Σκοπό και τα εργαλεία της επιστημονικής σκέψεως», όπου εξέταζε ακριβώς την πιθανότητα παρουσίας ενός άλογου θεμελίου στον Kant, διαμέσου κυρίως των δύο πρώτων αντινομιών του καθαρού λόγου. Σε αυτά τα δύο κείμενα, ο Clifford βασίζεται στους εμπειριστές, τ.ε. τον Bain, τον Mill, τον Spencer, και η αναφορά στην καντιανή σκέψη έρχεται πάντα στο τέλος, ωσάν ο Kant να ήταν χωρίς καμία αμφιβολία αυτός που, στα μάτια του Clifford, προχώρησε πιο μακριά από τους υπολοίπους. Σε αυτά τα δύο κείμενα παρακολουθούμε μία καμπή της σκέψεως του Clifford, κατά την οποίαν ο συγγραφέας επιστρέφει στον Kant προκειμένου όμως να τον ξεπεράσει. Το παρόν άρθρο αποπειράται να αναλύσει την συγκεκριμένη μεταστροφή και την αναγκαιότητά της. Μέχρι ποίου σημε...

Colour vision perception in Greek Philosophy

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Οι Έλληνες, άνθρωποι «οπτικοί», βίωναν την δράση και την ταύτιζαν με την ύπαρξη (Ίλιάδα, Σ 61 κε.) και τη νόηση (Ίλιάδα, Ο 422, Τ 122). Οι Προσωκρατικοί και οι άλλοι διανοητές ερμήνευαν τα χρώματα και την αντίληψη των χρωμάτων σύμφωνα με τις γενικώτερες θέσεις και αρχές τους. Για τον Δημόκριτο π.χ. τα διάφορα χρώματα οφείλονται στη διαφορά των ατόμων και του τρόπου ένωσής τους (Diels, II 68Α 49). Αυτό που νομίζουμε ως λευκό και ως μαύρο και όλες οι άλλες των πραγμάτων ιδιότητες είναι «δεν» και «μηδέν». Αυτό το δίδυμο της αντίθεσης το συναντάμε και στον Εμπεδοκλή ως «φιλία» και «νεΐκος» και επικυρώνεται με τη νεώτερη θεωρία εξήγησης της αντίληψης των χρωμάτων του Hering, των «αντιθέτων ζευγών». Ο Πλάτων, ιδίως στον Θεαίτητο (153-154), και ο Αριστοτέλης, ιδίως στο Περί Ψυχής (II, 242 α 19), επιχειρούν τις δικές τους προσεγγίσεις στο θέμα, ενώ ο Πλωτίνος (πρβλ. διδακτ. διατριβή Δ. Κούτρα 1968), με την ιδέα πως τα αντικείμενα που βλέπουμε έχουν συγγένεια με το ίδιο το μάτι μας και το μάτι μας τα φέρνει μέσα του, επηρέασε τον Γκαίτε για τη θεω...

Concepts et symboles du XVIIIe siècle européen: le cas de la Grèce

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Στην ανακοίνωση αυτή εξετάζεται η συμβολική χρήση δύο ζευγών εννοιών, των εννοιών φώτα - σκότος και φύση - πολιτισμός, σε ελληνικά φιλοσοφικά κείμενα της καμπής του 18ου αιώνα. Εκείνο που μπορεί κανείς να παρατηρήσει, είναι ότι η χρήση των αντιθετικών αυτών εννοιών καθορίζεται κυρίως από τη σχέση ανάμεσα στην πνευματική αναγέννηση του γένους και την προσπάθεια πολιτικής ανεξαρτησίας. Για τον λόγο αυτό, η αντίθεση φύση - πολιτισμός δεν μπορεί να ξεπερασθεί εξαιτίας της τάσης του ελληνισμού προς την τελειοποίηση (perfectibilité), προϊόν του Διαφωτισμού, που διατηρήθηκε σ' ολόκληρον τον επόμενο αιώνα....

Concreteness, abstraction and the notion of leap Kierkegaard

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

Conflit et amour dans la reconnaissance d' autrui

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δύο φαινομενολογικές αναλύσεις, αντίθετες η μια στην άλλη, επιχειρούν να δώσουν μια απάντηση στο πρόβλημα της αναγνώρισης του άλλου. Η μια, εκείνη του Hegel, αποδίδει καθοριστικό ρόλο στην έννοια της σύγκρουσης. η άλλη, του Emmanuel Lévinas, θέτει σαν βάση κάθε σχέσης την αγάπη για τον άλλο. Η εγελιανή θέση μπορεί να συνοψιστεί στην άποψη ότι μόνο με τη σύγκρουση μπορεί να επιτευχθεί η αναγνώριση του άλλου. Και η σύγκρουση αυτή, έτσι όπως παρουσιάζεται στη σχέση κυρίου-σκλάβου, αποτελεί την πραγμάτωση της ιδέας του πνεύματος. Η συνείδηση δεν μπορεί ν΄ αποκτήσει συνείδηση του εαυτού της παρά μόνο αν αυτο-αναγνωριστεί στον άλλο κι αν κάνει τον άλλο να την αναγνωρίσει. Με το πνεύμα, το Εγώ, που είναι η έλλογη υποκειμενικότητα πραγματωμένη στη γνώση, γίνεται Εμείς. Αφήνουμε έτσι την αφηρημένη καθολικότητα για να εισέλθουμε στην περιοχή της δι-υποκειμενικότητας, όπου ο άνθρωπος δημιουργεί τον κόσμο και την ιστορία, για να την ξεπεράσει με την τέχνη, τη θρησκεία και τη φιλοσοφία. Η αληθινή αναγνώριση του άλλου προϋποθέτει λοιπόν τη σύγκρουση ...

Considerazioni sulla problematicità della nozione filosofica di stile

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Το παρόν άρθρο προσδοκά να προσδώσει έναν νέο, ακριβή και συγκεκριμένο ορισμό στην έννοια του «ύφους», ώστε να αποφευχθούν παράλογα συμπεράσματα ή και απλώς γενικά, ενώ ταυτοχρόνως επιθυμεί να την παρουσιάσει αρκετά διευρυμένη ώστε να αιτιολογείται η εφαρμογή της σε διάφορα πεδία. Η ανάλυση έχει ως έναυσμα την θέση που διατυπώθηκε από τον Manfred Frank, του οποίου η περί ύφους αντίληψη οδηγείται εις το να το παρουσιάζει, με τόνους σχεδόν μυστικιστικούς, ως φαινόμενο καθαρά προσωπικό. Εάν ληφθούν υπόψιν κάποιες απόψεις του Wittgenstein και του Habermas επί του θέματος, εύκολα γίνεται αντιληπτός ο τρόπος με τον οποίο είναι δυνατόν να υπερνικηθεί η παράλογη και, στο βάθος, εγω-μονιστική θέση του Frank. Μεταγενέστερες ενδείξεις προέρχονται από την ανάλυση της στωικής έννοιας της παρέμφασης και από τις σελίδες που ο Goodman αφιερώνει στο «ύφος», στο έργο του Ways of Worldmaking. Αυτού του είδους οι ενδείξεις αποδεικνύουν ότι είναι δυνατόν να χαραχθεί τρίτη οδός ανάμεσα σε μια περιγραφή του ύφους ως προσωπικής και ανεπανάληπτης εκτέλεσης και, ω...

Constantin Tsatsos, La philosophie sociale des Grecs anciens, trad. française par F. Duisit, Paris, éd. Nagel 1971, 343 σελ.

Ενότητα: Άρθρα του περιοδικού "Φιλοσοφία"
Δεν υπάρχει περιγραφή

10 >>